ماجرا از اين قرار است كه كمتر از يك ماه پس از واقعه گروگان گيري و براي آن كه غائله فروكش كند بازرگان در نامه اي از محمد رضا پهلوي مي خواهد داوطلبانه به ايران بازگردد تا گروگان ها آزاد شوند. اين در حالي بود كه درست 8 ماه قبل از آن امير عباس هويدا نخست وزير 13 ساله همان شاه اعدام شده بود و قبل تر ژنرال هاي او و اساسا...

نامه مهندس مهدي بازرگان به محمد رضا پهلوي براي حل بحران گروگان ها واقعيت دارد و در زمره اسناد تاريخي ثبت شده است و هر چند از سلامت نفس اين سياستمدار فقيد و وطن دوستي او حكايت مي كند در عين حال نشان مي دهد كه سياست مداري با سابقه و صبغه او نيز گاه دچار ساده سازي مي شود.
متن نامه از اين قرار است:

اگر هميشه از من صراحت ديده ايد كه تلخ بوده است فكر مي كنم هر دفعه نيز روشن شده است كه گفتارم خالي از صداقت و حسن نيت نبوده و درست از آب درآمده است.

حالا هم مي خواهم پيشنهادي بدهم كه به خواست خدا خير بزرگ براي همه و از جمله شما و شهبانو در دو دنيا خواهد داشت. در برابر وضع وحشتناك حاضر و مساله لاينحلي كه گروگان گيري اعضاي سفارت آمريكا و سرسختي طرفين دعوي بر سر استرداد شما به وجود آورده است و مي رود كه خداي ناخواسته عالمي به آتش و مرگ كشيده شود بياييد يك ژست عالي تاريخي و در عين حال ساده انجام دهيد: اعلام مراجعت به ايران براي حضور و دفاع خود در محاكمه بنماييد. كليد نجات مملكت و باز شدن گره كور بين الملل و همچنين آزادي وجدان تان و خروج از وحشت حاضر به دست شماست.

به خاطر هموطنان و براي اثبات دوستي و خدمت گزاري به آنان و به شريعت كه هميشه مدعي بوده ايد اين كار را بكنيد و بي درنگ هم بكنيد.

گروگان ها آزاد خواهند شد مردم آمريكا كه نمي گذارند دولت شان شاه را تحويل بدهد راضي و خلاص خواهند شد.حمله به ايران و هر گونه مشكلات و مصايب احتمالي هم مرتفع خواهد شد. اروپا و آسيا از نگراني بيرون مي آيند و بالاخره شهرت جهاني و افتخار خدمت بي نظيري كه كفاره اي از گذشته و آبرويي براي آينده خواهد بود مي خريد. چه بسا همين عمل تاثير بر دل ها و در محكوميت شما داشته باشد.

در هر حال من پيشقدم در تقاضاي تخفيف و كوشا براي اخذ گذشت خواهم بود. روساي كشورها نيز چنين وساطت خواهند كرد. اين را هم بدانيد كه در صورت خودداري از چنين شهامت مردانه وضع مردم ايران و دنيا طوري نيست كه به سلامت و به سلطنت برگرديد.

عاقلانه ترين و خوش عاقبت ترين راه حل همان است كه عرض كردم. خداوند الرحم الراحمين است و درِ توبه و سعادت را به روي بندگان باز گذاشته است.

مهدي بازرگان- تهران – نهم آذرماه 1358

منبع: عصر ایران